Các Vị Thánh Mẫu

Home / Di tích - Thắng cảnh / [Thái Nguyên] Đền Làng Vàng

[Thái Nguyên] Đền Làng Vàng

Tên chữ của Đền Làng Vàng là Tâm Nghĩa Từ, đền nằm ở xóm Làng Vàng (nay là xóm Tân Phong), xã Cao Ngạn, TP Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, ngay bên bờ sông Cầu thơ mộng.

Đền Làng Vàng có từ thời Lý, thờ vua Lý Chiêu Hoàng. Theo các bậc cao niên trong làng truyền lại, Lý Chiêu Hoàng cưỡi thuyền rồng trên sông Cầu viễn du miền phên dậu thượng du biên ải, qua bến sông Làng Vàng thấy cây cối tốt tươi, đất lành mát rượi liền lệnh quân sỹ dừng chân nghỉ ngơi, nhờ vậy mà dân trong vùng mới có cơ hội tiếp đãi nhà vua.

[Thái Nguyên] Đền Làng Vàng
[Thái Nguyên] Đền Làng Vàng
Đến thời Trần, để tưởng nhớ công lao của Lý Chiêu Hoàng, nhân dân Làng Vàng đã xây lăng miếu và lập đền thờ Bà tại chính nơi đất thiêng này. Đền có ba gian tiền tế và một gian hậu cung dùng để thờ cúng. Đền hiện còn có một bia đá hình lục lăng mặt phẳng nhẵn, có chiều rộng 60 đến 80 cm, trên mặt bia có khắc một bông hoa Hướng dương 16 cánh, giữa có một vòng tròn tượng trưng cho nhụy hoa. Tấm bia hiện nay ở gần gốc đa to và hai cây ruối.

Điện thờ Tứ Phủ -  Đền Làng Vàng
Điện thờ Tứ Phủ – Đền Làng Vàng

Cách đền 50 m về phía Đông Bắc, cạnh bờ sông Cầu hiện có một miếu thờ thủy thần, miếu có chiều cao 3m, dài 1,4m, rộng 1,2m, có hai mái đổ bằng bê tông hình mũi thuyền có hai đầu đao, chân miếu có 3 bậc, đại tự trên cửa có đề chữ Hán đắp nổi (THƯỢNG TẠI MÔN hoặc DƯƠNG TẠI THƯỢNG), hai bên cửa miếu có đôi câu đối:

ANH LINH KHÍ TÚ THƯỢNG THẦN TIÊN – NGHĨA SỰ TÍCH DƯƠNG TRUNG THẦN NỮ.

Năm 1946, tiêu thổ kháng chiến, đền Làng Vàng bị phá rỡ từ đó đến nay chưa được phục dựng. Hiện đền Làng Vàng còn dấu tích nền đền dài khoảng 8m, rộng 5m; còn một bệ thờ và một góc tường cũ đã bị một cây si cổ thụ mọc bao giữ; chân đá tảng hoa văn thời Lý, gạch vỡ, ngói mũi cổ, ao Sen, giếng Rồng, bến sông cổ xưa vẫn còn hiện hữu; tại đền còn lưu giữ được 1 bia đá. Trên nền cũ nhân dân địa phương đã dựng đền tạm nhà cấp 4 lợp Fibro xi măng để thờ cúng.

Miếu thờ Thủy Thần
Miếu thờ Thủy Thần

Qua nghiên cứ văn bia, sử sách, sổ hương ước xưa của địa phương, dựa trên các nguồn sử liệu và các chứng tích còn được lưu giữ tại Đền đã minh chứng làng Làng Vàng là một làng cổ đã được hình thành từ lâu đời, có làng rồi mới dựng đền. Từ lâu đền Làng Vàng đã là nơi sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa gắn với phong tục tập quán của nhân dân địa phương.

Cùng với lịch sử của dân tộc, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đền Làng Vàng đã trở thành địa điểm sơ tán của nhân dân và trở thành nơi trú quân nghỉ ngơi của nhiều đơn vị lực lượng vũ trang trong khi làm nhiệm vụ đi qua địa phương. Đền Làng Vàng đã trở thành dấu tích lịch sử góp phần vào truyền thống cách mạng của địa phương.

Năm 1996, di tích đền Làng Vàng đã được Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên kiểm kê, hiện vật còn: 02 chân tảng cổ, 03 bát hương, 01 giếng cổ, 01 tháp cổ ba tầng, 01 cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Kết quả khảo sát nghiên cứu xếp đền Làng Vàng thuộc loại hình di tích lịch sử văn hóa có từ thời Lý Trần.

Lễ hội hàng năm của đền Làng Vàng, được tổ chức hai kỳ vào mùa Xuân và mùa Thu. Lễ chính vào mùng sáu đến mùng mười tháng Giêng, còn được gọi là lễ Kỳ Yên, theo truyền thống dân làng lên Đền dâng hương, rước nữ thần Lý Chiêu Hoàng làm lễ cầu cho mọi sự yên lành ấm no, hạnh phúc; mở hội xuân với các trò chơi dân gian: Vật, kéo co, hát ví, đánh đu, đánh cờ…

Di tích đền Làng Vàng không những có giá trị về lịch sử, mà nó còn bảo lưu được một số hiện vật góp phần giúp cho vấn đề nghiên cứu dân tộc học, xã hội học, tìm hiểu về sự phát triển cư dân làng mạc, văn hóa xã hội, sự phân hóa giai cấp trong từng thời kỳ lịch sử phong kiến ở địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung.

Di tích đền Làng Vàng trở thành nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân, thể hiện tính tự do tín ngưỡng của nhân dân, thu hút du khách tới thăm quan du lịch, tạo điều kiện phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương, đồng thời bảo vệ và phát huy những di sản văn hóa phi vật thể của địa phương.

Với các giá trị tiêu biểu trên, mới đây ngày 23/7/2017 di tích Làng Vàng đã được Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam Chứng nhận là Đền thờ Tam, Tứ phủ theo nghi lễ văn hóa truyền thống Việt Nam.

Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam Chứng nhận là Đền thờ Tam, Tứ phủ theo nghi lễ văn hóa truyền thống Việt Nam.
Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam Chứng nhận là Đền thờ Tam, Tứ phủ theo nghi lễ văn hóa truyền thống Việt Nam.

About admin

Tin tức liên quan

Tìm hiểu chi tiết nguồn gốc tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt

TÌM HIỂU VỀ CÁC NGÀY TIỆC CỦA TỨ PHỦ CÔNG ĐỒNG

Các ngày tiệc của Tứ phủ công đồng hay là các ngày lễ tiết hầu …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *