21 lượt xem

Khám phá nét ẩm thực độc đáo của người Dao ở Mẫu Sơn – Lạng Sơn

Từ xưa đến nay, người Dao ở Mẫu Sơn (Lạng Sơn) luôn giữ được bản sắc văn hóa riêng rất độc đáo của mình. Phong tục, tập quán ở đây vẫn còn lưu giữ nguyên vẹn, đặc biệt là nét văn hóa ẩm thực in sâu trong lòng du khách.

Ông Đặng Tăng Phúc, chủ nhà hàng Hương Sơn, người đã sống gần trọn cuộc đời với vùng đất Mẫu Sơn cho biết: Ẩm thực của người Dao vùng Mẫu Sơn rất độc đáo, thu hút rất nhiều khách du lịch đến tìm hiểu và thưởng thức. Nét ẩm thực của người Dao thể hiện rất rõ ở cách chế biến các món ăn và cách tổ chức các bữa ăn trong ngày thường và đặc biệt là ngày Tết. Người Dao ở xã Mẫu Sơn thường ăn hai bữa chính trong ngày là buổi sáng trước khi đi làm và buổi tối, ăn bữa phụ vào buổi trưa. Vào ngày mùa, bà con dậy rất sớm để nấu cơm, nấu cháo. Trước khi ăn sáng, họ nắm cơm vào lá dong để đem đi ăn trưa, nếu mang cháo thì thường đựng vào ống bương.

Đồng bào Dao có thói quen ăn cháo nên mỗi bữa ăn ngoài nồi cơm còn nấu thêm nồi cháo (cháo gạo hoặc cháo ngô). Ngô để nấu cháo phải xay trước rồi giã cho hạt tròn, sàng sảy hết mày rồi mới nấu. Cách thức ăn hàng ngày của người Dao chủ yếu là xào, rán, nướng, nấu canh, thứ gì họ cũng dùng đến mỡ. Ngày Tết, khi mổ lợn hầu hết phần mỡ họ đem mỡ khổ để rán cho vào chum và mỡ lá họ ướp muối gói kín vào lá dong, treo lên gác bếp để nấu ăn cả năm. Ngoài ra, họ cũng để dành thịt nạc ăn dần bằng cách thái miếng to, chao chín rồi thả vào chum cho mỡ ngập, thỉnh thảo vớt ra rán hoặc xào.

Đặc biệt trong những n gày Tết hầu như nhà nào cũng có thịt treo gác bếp. Trước khi treo, thịt lợn được cắt thành từng khúc dài, đem xát muối rồi đặt trong thùng đựng theo từng lớp. Mỗi lớp này lại rải thêm một lớp muối lên và ướp thêm một chút rượu vào rồi đem ủ trong một đêm. Khi thịt đã ngấm gia vị thì họ lấy lạt treo từng miếng thịt lên gác bếp và lấy thật nhiều củi đun vào bếp cho lửa cháy liên tục để những miếng thịt có thể khô và không bị hỏng. Khi miếng thịt khô và vàng là có thể dùng được. Thịt treo càng lâu thì mỡ có trong thịt càng trong và ăn càng ngon hơn. Đến bữa ăn, người Dao đem nướng cho đến khi miếng thịt cháy đen rồi rửa bằng nước nóng cho sạch.

Với đặc điểm được thiên nhiên ưu đãi, Mẫu Sơn có hệ động thực vật rất phong phú, tạo cơ sở cho sự ra đời của rất nhiều sản vật ngon, hiếm mà không phải nơi nào cũng có được. Vào mùa đông, khi nấm hương rừng mọc, ngoài việc phơi khô để bán, họ thường làm món canh nấm hương tươi với gừng và đôi khi có thịt gà nấu cùng. Thịt gà mà bà con xã Mẫu Sơn thường hay nuôi là gà 6 cựa. Đây là giống gà đặc trưng của đồng bào người Dao sống trên các lưng chừng núi. Giống gà này được nuôi theo kiểu thả tự do quanh các vùng đồi nơi bà con sinh sống, ăn thóc, ngô, rau xanh thái nhỏ nên thịt rất chắc và ngọt. Vị thơm của nấm hương quyện với hương vị ngọt đậm của thịt gà 6 cựa tạo nên một đặc sản thu hút rất nhiều du khách đến đây thưởng thức.

Ngoài ra, hệ thống suối nhỏ dày đặc bao quanh xã cùng với nhiều thửa ruộng bậc thang chạy dài trên lưng chừng núi đã tạo môi trường thuận lợi cho loài ếch hương phát triển và trở thành một nguyên liệu chế biến món ăn rất đặc biệt của bà con xã Mẫu Sơn. Ếch hương bắt về được bà con sơ chế sạch rồi đem chao lên với mỡ và cho thêm một chút lá mắc mật vào chế biến kèm hoặc cũng có thể đem nướng, nấu với măng rừng. Măng rừng nơi đây chủ yếu là măng tre hái đem về bóc sạch vỏ ngoài và thường đem ngâm vào chum đất với nước sôi để nguội hòa thêm chút muối trắng. Mỗi lần chế biến món ăn, họ vớt ra, thái nhỏ, rửa sạch để bớt nước chua đi. Điều đặc biệt trong cách ngâm măng của bà con là họ không bao giờ thay nước mới, hàng năm, măng hái về sau khi bóc sạch vỏ họ lại cho vào chum nước đã ngâm trước đó, có những gia đình chum ngâm măng của họ lâu đến chục năm. Việc chỉ dùng một loại nước khi ngâm măng chua có tác dụng rất lớn trong việc làm cho măng chua hơn, không bị thối và nước măng này được dùng để chữa cảm rất tốt.

Chị Hà Ngọc Minh, một du khách ở huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh nhận xét: “Tôi đã vài lần đến vùng đất này và thấy rằng bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Dao nơi đây được bảo tồn và phát huy, thể hiện qua các sản phẩm ẩm thực độc đáo, mang tính đặc trưng riêng của đồng bào dân tộc. Tôi và bạn bè của mình đã được thưởng thức các món ẩm thực của Mẫu Sơn và thấy rất ngon, độc đáo. Qua nhiều lần thưởng thức tôi thấy rằng ẩm thực ở đây đã và đang là tiềm năng phát triển và ngày càng thu hút khách du lịch. Mỗi khi nhắc đến Mẫu Sơn thì không chỉ nghĩ tới núi đồi trùng điệp, tới tuyết trắng mùa đông hay nghỉ dưỡng mùa hè mà còn nhớ nhiều hơn đến những con người thân thiện, món ăn ẩm thực độc đáo, khó quên”.

Theo ông Hoàng Văn Páo, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh: Lạng Sơn đã xác định phát triển khu vực Mẫu Sơn trở thành điểm du lịch quốc gia, với mục tiêu đề ra là đầu tư đồng bộ hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội; phấn đấu đến năm 2020, xây dựng du lịch khu vực Mẫu Sơn đạt các tiêu chí là điểm du lịch quốc gia, là một trung tâm du lịch của tỉnh, có mối liên kết chặt chẽ với các điểm du lịch vùng Đông Bắc. Trước mắt từ nay đến năm 2015, một trong những nội dung được thực hiện theo kế hoạch của Nghị quyết này là đầu tư xây dựng các khu trưng bày và bán sản phẩm của đồng bào dân tộc tại các điểm du lịch cộng đồng, điểm bán hàng lưu niệm, quầy hàng ẩm thực đặc sản./.