52 lượt xem

Núi Thần Đinh – Danh Thắng Quảng Bình

Di tích danh lam thắng cảnh núi Thần Đinh (núi Chùa Non) thuộc thôn Rào Đá nằm ở xã Trường Xuân của huyện Quảng Ninh. Trong cuốn “Ô Châu Cận lục”, Tiến sĩ Dương Văn An đã mô tả rằng : “An Mã chi cao, khi áp trực cửu tằng chi Hán: Thần Đinh tốt luật, thế binh thôn tứ bách chi châu” (Tạm dịch: Núi An Mã cao vút, khi thông xông thẳng chín tầng mây; Núi Thần Đinh nguy nga, thế hùng dũng trùm bốn trăm cõi).

núi thần đinh

Núi Thần Đinh cao chừng 342m so với mực nước biển, đây là ngọn núi đá tách dải Trường Sơn ra đồng bằng ven biển nên nó đột khởi và rất dễ nhận thấy. Từ đồi Hải Đăng hay cầu Dài (Đồng Hới) khi nhìn về Nam, xuôi dòng theo sông Lũy, cuối dãi Đầu Mâu là núi Thần Đinh sừng sững uy nghiêm. Nơi đây “Sơn thủy hữu tình”, “Sơn chí thủy giao” bởi núi tận của cùng cao, nước giao hòa suốt quanh năm.

Đường đến núi Thần Đinh

Khi đến với di tích Núi Thần Đinh, du khách tử thành phố Đồng Hới theo thuyền ngược theo dòng sông Nhật Lệ, lên Long Đại, rẽ sông Rào Đá là đến núi, hoặc khi đi bằng đường bộ, du khách đi theo đường Hồ Chí Minh nhánh Đông Trường Sơn, cách cầu Long Đại khoảng chừng 2 km là tới địa phận xã Xuân Ninh, rẽ về phía Tây khoảng 4 km hoặc đến địa phận xã An Ninh, huyện Quảng Ninh thì rẽ lên phía Tây, đi thêm khoảng 5 km sẽ đến chân của núi Thần Đinh. Để được thưởng ngoạn vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên và dâng hương cửa Phật ở chùa trên đỉnh núi Thần Đinh, du khách phải vượt qua chặng đường dài dốc với 1.260 bậc đá.

Nơi xây dựng chùa Kim Phong

Núi Thần Đinh là thắng cảnh tuyệt đẹp mà thiên nhiên đã ban tặng cho mãnh đất Quảng Ninh nói riêng và cả tỉnh Quảng Bình nói chung. Giữa muôn trùng núi đá là khu rừng nguyên sinh vẫn còn giữ được những vẻ đẹp hoang sơ với rất nhiều loại động thực vật quý hiếm. Sự kiến tạo địa chất đã hình thành nên trong lòng núi nhiều hang động với thạch nhũ có hình ảnh đẹp lung linh và huyền ảo. Theo một số tài liệu ghi lại thì các bậc đế vương như Lê Thánh Tông, vua Minh Mạng đã từng đến nơi đây thưởng ngoạn tiên cảnh.

Đặc biệt, theo sử sách và văn bia ghi lại, từ xưa trên núi Thần Đinh có chùa Kim Phong cổ tự (chùa cổ Kim Phong dân gian quen gọi là Chùa Non – một ngôi chùa được dựng bằng tranh tre từ thời Hậu Lê và được xây lại bằng gạch dưới thời Nguyễn (1829).

Vì vậy, người dân nơi đây vẫn lưu truyền câu ca dao:

Chiều chiều ngắm ngọn Thần Đinh

Chùa Non mây phủ trắng ghềnh Đại Giang

Ai lên kẻ Diện kẻ Tràn

Để anh lên Côộc để nàng theo anh

Theo sách “Ô Châu Cận lục” (1553) và “Phủ Biên tạp lục” (1776) thì vua Lê Thánh Tông vào năm 1470 khi kinh lý để vào Nam, khi đến núi Thần Đinh, thầy núi chầu khác hướng nên cho quần thần đánh tượng trưng vào chân núi để phạt vì tội “bất nghĩa”. Theo văn bia núi Thần Đinh thì Thần Đinh có phong cảnh đẹp nổi tiếng ở gần đế đô.

Núi có đỉnh là Kỳ Lân nằm ở phía Đông, đỉnh Thần Đinh thì lại hướng phía Tây bắc, đỉnh Long Lão cao nhất thì ở Tây Nam. Ba đỉnh chầu lại thành thung lũng trên núi được nối kết tạo hình yên ngựa rộng khoảng chừng hơn 200m2. Ở đó có Kim Phong cổ tự dựa lưng vào núi đất, có tháp bên tả, có miếu Thần Đinh Sơn thần bên hữu. Cạnh bên tả chùa có các hang núi. Chùa hướng về phía Bắc, nhìn ra cửa sông Nhật Lệ.

Để hình thành vườn chùa và các vườn cây thuốc, hoa quả trên núi. người xưa đã gia công xây kè thành nhiều khoảng bậc thang đến gần giếng Tiên và cửa động Thần Đinh, có kè đá cao hơn 2m. Các kẻ đã còn nguyên nhưng đang bị che phủ bởi cây cối, dây leo chằng chịt chưa được tôn tạo lại. Chùa có từ bao giờ không ai biết. Dựa vào văn bia có thể biết rằng từ trước thế kỷ 17, Hoàng Phủ Chân Quân, một vị tu sĩ đắc đạo đã ở chùa, tu luyện và viết binh thư. Khi Đào Duy Từ đầu thế kỷ 17 vào Nam, đến núi được Hoàng Phủ Chân Quân truyền cho binh thư.

Đến năm 1807, Hội thiện chùa Cảnh Tiên (Dinh 10) lên tôn tạo lại nơi đây nhưng không thành. Năm 1825 đại sư Trần Gia Hội, quê ở Đức Phổ (Đức Ninh, Đồng Hới) từ chùa Thiên Mụ (Huế) ra, đã cho dựng chùa tranh trên núi và đã tu luyện ở đây. Năm 1829, hưu quan Lê Văn Trúc cùng cựu xã trưởng Cổ Hiền và nhiều thiện nam, tín nữ khác đã quyên góp và góp công xây dựng chùa, miếu trên núi được làm bằng gạch ngói. Ngoài ra còn xếp 1225 bậc đá ở chân núi phía Nam lên sườn núi để làm đường đến chùa. Đồng thời cho xây dựng nhà tăng cho các sư tăng ở chân núi ở tại thôn Rào Đá, sau gọi là nhà thiền sơm, cho đúc chuông và rước 11 pho tượng lên núi.

Từ năm 1627 đến năm 1634, Đào Duy Từ được chúa Nguyễn chọn làm quân sư và cho xây dựng hệ thống phòng thủ vững chắc là các Lũy để trấn giữ. Lũy Trường Dục được xây dựng vào năm 1630, bắt đầu từ Thần Đinh đến Hạc Hải, lũy Đầu Mâu bắt đầu từ Đầu Mâu đến Nhật Lệ là công trình mà chúa Nguyễn trấn giữ để dựng nghiệp ở phía Nam. Theo nội dung văn bia được lập vào năm Minh Mạng thứ 11 (1830) ghi chép về chùa Kim Phong. Đại lược bia chép như sau: Niên hiệu Chính Hòa đời Hậu Lê thứ 21(1697) chùa có 8 gian, do sư An Khả trụ trì, vào năm 1701 cho lập ruộng tam bảo để mở mang diện tích chùa. Nhưng sau một thời gian tồn tại chùa bị hỏa hoạn và thiêu rụi, các sãi đều tan bỏ đi các nơi khác.

Nếu du khách lên chùa chiêm bái, theo đường thủy đến bến Chúa (giữa làng Rào Đá) hoặc theo đường bộ đến chân núi vào đi hơn 1200 bậc đá để lên chùa. Lên núi, chiêm bái ở chùa, ở miếu, xuống giếng Tiên lấy nước thánh, vào động Thần Đinh chiêm ngưỡng quần thể các vị Phật cuối động do mầm đá tạo ra và tán lọng do nhũ đá hình thành nên bên vách với nhiều ảnh sắc kỳ bí, huyền diệu cho du khách mặc sức tưởng tượng.

Ở độ cao 342m trên núi Thần Đinh, du khách phóng tầm mắt về phía cửa biển Nhật Lệ, Thành phố Đồng Hới, một cảnh trí non sông, gấm vóc sẽ dần hiện ra. Con sông Nhật Lệ, Kiến Giang, Long Đại như 3 con rồng uốn khúc, lượn quanh hai huyện Lệ Thủy, Quảng Ninh hóa vào trong màu xanh của cây cỏ, ruộng đồng, ảnh nước từ dòng Cẩm Ly gợi sáng như tấm gương phản chiếu.. Tất cả tạo nên vẻ đẹp hoang sơ, huyền ảo.